LTS: Tại nhiều vùng biên giới miền núi Đà Nẵng, nơi đồng bào các dân tộc thiểu số sinh sống, quá trình tái định cư gắn với đầu tư hạ tầng và phát triển sinh kế đang tạo nên những chuyển động rõ nét trong đời sống kinh tế - xã hội. Không chỉ là sắp xếp lại nơi ở an toàn trước thiên tai, bão lũ, đây còn là bước chuyển dài hạn hướng tới ổn định dân cư, nâng cao chất lượng sống và củng cố thế trận khu vực biên giới.

Tại những khu dân cư mới dần hình thành, đường sá, điện, trường học, y tế từng bước hoàn thiện, đời sống người dân đổi thay theo hướng bền vững hơn, việc học hành, khám chữa bệnh và tiếp cận các dịch vụ thiết yếu cũng thuận lợi hơn.

Song hành là sự vào cuộc của các lực lượng chức năng và chính quyền địa phương trong tuyên truyền, hỗ trợ phát triển kinh tế và giữ gìn an ninh trật tự. Sự cộng hưởng giữa chính sách, con người và đời sống đang góp phần làm rõ nét hơn diện mạo vùng biên giới - ổn định, sinh động và giàu sức sống.

Có đường, có điện…

Giữa đại ngàn Trường Sơn, xã Hùng Sơn hiện lên như một lát cắt điển hình của đời sống người Cơ Tu - nơi con người gắn bó mật thiết với núi rừng qua bao thế hệ. Người Cơ Tu chiếm hơn 90% dân số nơi đây.

Trước đây, bà con thường chọn lưng tựa núi, mặt hướng khe suối để lập làng. Nhưng khi thời tiết ngày càng cực đoan, mưa lớn kéo dài khiến sạt lở, lũ ống, lũ quét xảy ra thường xuyên, chính những tập quán ấy lại đặt họ vào vùng rủi ro cao. Ngoài ra, các cụm dân cư phân tán, xa đường giao thông khiến việc tiếp cận điện, nước sạch, y tế, giáo dục gặp nhiều trở ngại.

Trước thực tế đó, việc sắp xếp, bố trí lại dân cư không chỉ là giải pháp trước mắt, mà trở thành yêu cầu cấp thiết để đảm bảo an toàn và mở đường cho phát triển lâu dài.

Ông Zơrâm Buôn, Chủ tịch UBND xã Hùng Sơn cho biết, việc sắp xếp, tái định cư giúp người dân ổn định sinh hoạt, tạo điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng - an ninh. Đồng thời, giúp địa phương tập trung nguồn lực đầu tư hạ tầng thay vì dàn trải.

“Xã đã tổ chức rà soát, quy hoạch, bố trí lại dân cư tại các khu vực có nguy cơ cao về thiên tai, từng bước đưa người dân đến nơi ở mới an toàn hơn. Hạ tầng thiết yếu được đầu tư tương đối đồng bộ, giúp người dân tiếp cận tốt hơn với y tế, giáo dục, thông tin. Đời sống vật chất được cải thiện rõ rệt. Từ đó, niềm tin của người dân đối với sự lãnh đạo của cấp ủy, chính quyền địa phương ngày càng được củng cố”, ông Buôn chia sẻ.

Nằm cách cửa khẩu Tây Giang khoảng 5km, Cha’nốc là một trong những thôn điển hình cho hiệu quả tổ chức lại khu dân cư của xã Hùng Sơn.

Trên tuyến đường chính hướng đến cửa khẩu, thôn vùng biên này hiện ra với những mái nhà tôn đa sắc màu, là tổ ấm của 122 hộ dân với 520 nhân khẩu. Khu tái định cư được quy hoạch theo dạng ô bàn cờ, đường bê tông đến tận cổng nhà dân.

Song hành với tuyến đường đường chính và các đường nhánh là hệ thống thoát nước, bên trên là lưới điện được đầu tư bài bản. Theo đó là các điểm trường mầm non, tiểu học và trung học cơ sở được xây dựng để đáp ứng nhu cầu cho con em địa phương. Với trạm y tế, người dân chỉ cần đi xe máy tầm 10 phút là đến vì cách thôn khoảng 3km.

Khi nhắc lại chuyện trước đây và bây giờ, bà con thôn Cha’nốc có thể kể rất nhiều về những đổi thay trong cuộc sống của họ. Trong ký ức của mình, Cơ Lâu Hênh, trưởng thôn Cha’nốc nhớ lại, ngày trước thôn còn ở địa điểm cũ, nơi mặt bằng hầu như không có. Ở đấy, nỗi lo sạt lở luôn hiện hữu, điều kiện đi lại cũng khó, khi có người ốm đau thì chỉ có thể khiêng cáng đến trạm y tế. Nhưng giờ đã khác, nơi ở mới với mặt bằng rộng rãi, đường bê tông thông suốt, nếu trong thôn có người ốm đau thì chỉ cần chở bằng xe máy đến trạm y tế. Nơi ở mới ổn định cũng giúp cho bà con có nhiều cơ hội hơn trong phát triển kinh tế, ổn định đời sống. Đặc biệt, nơi ở mới còn giúp cho con trẻ đi học thuận tiện hơn…

Và có tương lai

Với đồng bào Cơ Tu, an cư không chỉ để cải thiện đời sống trước mắt, mà còn là nền tảng cho tương lai con em. Khi đường sá được mở, trường lớp được đưa về gần thôn, hành trình đến với con chữ của các em không còn là những ngày băng rừng, lội suối đầy gián đoạn.

Đến với Trường Phổ thông DTBT Tiểu học và THCS Ch’ơm trong một ngày học bình thường, không khó để cảm nhận nhịp học tập diễn ra đều đặn giữa vùng biên giới. Trong ngôi trường khang trang nằm nép mình giữa màu xanh của núi rừng, vang lên tiếng đọc bài đồng thanh của học sinh. Trong mỗi lớp học, học sinh ngồi ngay ngắn, ánh mắt chăm chú hướng về bảng đen, giọng đọc lên theo nhịp của thầy cô, khi trầm khi bổng, tạo nên một không gian học tập vừa nghiêm túc vừa ấm áp.

Hơn 12 năm bám trường ở xã vùng biên, thầy Phạm Công Đức, Phó Hiệu trưởng Trường Phổ thông DTBT Tiểu học và THCS Ch’ơm - không chỉ dạy chữ, dạy người cho bao thế hệ học sinh, mà còn là nhân chứng về những đổi thay về hạ tầng, trường lớp, cũng như sự chuyển biến trong nhận thức của phụ huynh về việc cho con em đến trường.

Thầy Đức kể, trước đây điều kiện học tập của các em rất khó khăn. Nhà cửa nằm rải rác, xa trường. Đường sá đi đến trường rất khó, hầu như đi bằng các lối mòn, qua đèo, qua suối. Vậy nên khi ý thức về việc học chưa cao hay khi thời tiết không thuận lợi thì chuyện học sinh nghỉ học diễn ra khá thường xuyên.

Nhưng giờ đã khác, dân cư đã tập trung theo từng thôn, giao thông thuận lợi, trường học khang trang, nhiều điểm trường được đưa về từng thôn để thuận tiện cho các em lớp 1, lớp 2 đi học. Còn ở điểm trường chính, các em lớp lớn học nội trú, cuối tuần sẽ được về nhà.

Không chỉ là câu chuyện về hạ tầng, sự thay đổi còn đến từ chính trong nhận thức của mỗi gia đình. Nếu trước đây việc cho con em đi học còn bị gián đoạn bởi tập quán sinh hoạt hoặc điều kiện kinh tế, thì nay nhiều phụ huynh đã xem việc học là con đường quan trọng để thoát nghèo, vươn lên. Điều này có được nhờ sự tuyên truyền, vận động của thầy cô và chính quyền địa phương. Hiện điểm trường chính có 348 học sinh, trong đó có 230 em tiểu học.

Tuy vẫn còn chút ngại ngùng khi đứng trước ống kính máy quay, nhưng em Ta Ngôn Thị Minh Hương, lớp 7/1, lại trở nên rạng rỡ khi nói về niềm vui khi đến lớp: “Con được bố mẹ đưa đón đúng giờ để đi học. Đến trường con ở bán trú, được thầy cô và nhà trường lo cho ăn ở. Con rất thích đi học bởi vì ở trường con được khám phá nhiều điều thú vị và học được nhiều bài học mà con chưa biết”.

“Con rất thích đi học” cũng là câu trả lời chung của các em nhỏ khi được hỏi về chuyện đến trường. Mỗi em mang trong mình một ước mơ riêng, có em muốn trở thành giáo viên để dạy chữ cho thế hệ mai sau, có em mơ ước làm bộ đội hay công an để bảo vệ Tổ quốc, có em mong trở thành ca sĩ để mang tiếng hát đến mọi người. Dù ước mơ khác nhau, nhưng tất cả đều ánh lên sự trong trẻo, hồn nhiên và niềm tin vào tương lai.

Từ những con đường mới mở, những khu dân cư được quy hoạch lại, đến tiếng đọc bài vang lên giữa núi rừng, Hùng Sơn hôm nay đang từng bước đổi thay với một diện mạo ổn định và rõ ràng hơn.

Ở đó, một thế hệ trẻ đang lớn lên trong điều kiện tốt hơn, được học hành đầy đủ hơn và dần hình thành khát vọng vươn lên. Những nền móng được đặt xuống hôm nay không chỉ để an cư, mà còn để tạo dựng một tương lai bền vững cho vùng đất nơi biên cương.

Nguồn: Báo Công lý